Je opent de kraan..
Het water stroomt, helder.
Het lijkt perfect, nietwaar?
Fris, helder.
En toch is er in elk glas meer dan het lijkt.
Men zegt dat het “drinkbaar” is.
Dat is niet onjuist.
Maar “drinkbaar” betekent niet gezond.
Drinkbaar betekent gewoon: wettelijk aanvaardbaar.
Met andere woorden, dat de hoeveelheid verontreinigingen die het bevat de door de wet vastgestelde normen niet overschrijdt.
Niet dat het er vrij van is.
De achtergronden van de kraan
Voordat het bij u thuis aankomt, heeft dit water velden, wegen, zuiveringsinstallaties en soms eeuwenoude leidingen doorkruist.
Het heeft pesticiden, zware metalen, microplastics en medicijnresten gezien.
En ondanks alle zuiveringstechnologieën, blijft er altijd iets over.
De Belgische zuiveringsinstallaties werken serieus.
Maar ze zijn ontworpen in een tijd waarin men noch de PFAS, noch de synthetische hormonen, noch de nanodeeltjes.
Ze verwijderen bacteriën, nitraten, slib… maar niet de onzichtbare moleculen.
(SWDE – “Het water en de PFAS: wat u moet weten”)
De PFAS, die ook wel de “eeuwige verontreinigingen” worden genoemd, worden gebruikt in anti-aanbakpannen, voedselverpakkingen, waterdichte kleding.
Ze degraderen niet. Nooit.
Ze dringen door in de grond, het grondwater, en eindigen vroeg of laat in het water dat je drinkt.
In Vlaanderen hebben analyses aangetoond dat 1 monster op 6 van het drinkwater al de aanbevolen limiet van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) overschreed.
(The Brussels Times – “Vlaams drinkwater sterk vervuild met PFAS”)
Rond Antwerpen zijn bepaalde gebieden vandaag de dag verboden voor landbouw en visserij vanwege de vervuiling door de 3M-fabriek.
(Le Monde – “PFAS in Vlaanderen: de onzichtbare schandaal”)
Het Europees Milieuagentschap bevestigt dat 100 % van het Belgische oppervlaktewater de veiligheidsdrempels voor bepaalde PFAS overschrijdt.
(EEA – PFAS vervuiling in Europese wateren, 2024)
De pesticiden, de medicijnen, de hormonen
Elk jaar gebruikt België bijna 9.000 ton pesticiden.
Een deel dringt door in de aquifers, een ander deel komt in de rivieren.
En een klein fractie — onzichtbaar maar zeer reëel — belandt in het drinkwater.
()SPGE – Rapport over de waterkwaliteit, 2023
Maar de meest onopvallende zijn de hormoonverstoorders : stoffen die onze hormonen nabootsen of blokkeren.
We vinden ze in plastics, medicijnen, cosmetica.
Wanneer we het hebben over residuen van oestrogenen of van anticonceptiepillen in het water, is dat geen stijlfiguur.
Het is een vaststelling.
Studies uitgevoerd op Belgische rivieren hebben de aanwezigheid van synthetische oestrogenen gedetecteerd in concentraties van 3 tot 80 ng/L, die het hormonale systeem van de aquatische fauna kunnen beïnvloeden.
(PubMed 11380169 – Endocrine disrupting chemicals in Belgian rivers)
Zelfs in zeer kleine doses hebben deze moleculen een impact op de vruchtbaarheid, de ontwikkeling en het endocriene systeem van de mens.
(WHO – State of the Science of Endocrine Disrupting Chemicals, 2023)
En het water dat we elke dag drinken, vervoert deze kleine maar constante cocktail :
een beetje PFAS, een beetje pesticiden, enkele sporen van hormonen.
Alles perfect “conform”.
De officiële cijfers
De Belgische instanties publiceren de analyses.
Ze zijn geruststellend.
Maar ze blijven onleesbaar voor de burger.
Men leest: 0,07 µg/L van dit pesticide, 3,2 ng/L van PFOS…
Alles ligt onder de drempel.
Maar niemand meet het cumulatieve effect van deze stoffen over twintig jaar.
De Hoge Gezondheidsraad schat bijvoorbeeld dat water ongeveer 1,3 % van de totale blootstelling aan PFOS vertegenwoordigt. voor een Belgische volwassene — een kleine fractie, maar dagelijks en continu.
(Hoge Gezondheidsraad – Rapport PFAS en perchloraat, 2024)
Dus, wat te doen ?
Het kraanwater blijft een waardevolle hulpbron, zonder twijfel een van de best gecontroleerde ter wereld.
Maar het is niet perfect.
Het is in overeenstemming met de wet, niet noodzakelijk ideaal voor de gezondheid.
Bepaalde technologieën maken het mogelijk om verder te gaan :
- De actieve kool, om een deel van de organische verbindingen te absorberen.
- De omgekeerde osmose, die moleculen tot 0,0001 micron filtert.
- De ionenuitwisseling, om bepaalde zware metalen te neutraliseren.
Deze processen bestaan, zijn beheersbaar en effectief.
Maar ze zijn niet op grote schaal geïntegreerd in de openbare netwerken, omdat ze duur zijn.
(The Brussels Times – Het zuiveren van PFAS kost miljoenen)
Het water dat je drinkt is op korte termijn niet gevaarlijk.
Maar het is niet vrij van alles.
Het weerspiegelt onze tijd : wat we produceren, drinken we.
Wat we weggooien, komt weer naar ons terug in onzichtbare vorm.
Dus, de echte vraag is niet :
“Is kraanwater drinkbaar ?”
Maar :
“Komt wat het vandaag bevat nog overeen met wat ons lichaam morgen kan verdragen ?”
Moet men passief wachten op het drama of de ziekte ?
En dan is het te laat..